Το ελαιόλαδο αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα τρόφιμα της Μεσογειακής Διατροφής. Είναι όμως η κατανάλωσή του από μόνη της αρκετή για να επηρεάσει τη μακροζωία;
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο Journal of the American College of Cardiology έδωσε ενδιαφέροντα στοιχεία για τη σχέση μεταξύ κατανάλωσης ελαιολάδου και κινδύνου θανάτου από διάφορες αιτίες.
Τι εξέτασε η μελέτη;
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από δύο μεγάλες προοπτικές μελέτες στις ΗΠΑ.
60.582 γυναίκες από τη Nurses’ Health Study και 31.801 άνδρες από τη Health Professionals Follow-up Study.
Στην αρχή της παρακολούθησης οι συμμετέχοντες δεν είχαν καρδιαγγειακή νόσο ή καρκίνο ενώ η διατροφή τους αξιολογούνταν επανειλημμένα κατά τη διάρκεια των ετών.
Η συνολική παρακολούθηση έφτασε τα 28 χρόνια κατά τα οποία καταγράφηκαν 36.856 θάνατοι.
Τι βρήκαν οι ερευνητές;
Σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν σχεδόν ποτέ ελαιόλαδο, όσοι κατανάλωναν περισσότερο από 7 g την ημέρα δηλαδή λίγο περισσότερο από μισή κουταλιά της σούπας εμφάνισαν
- 19% χαμηλότερο κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας,
- 19% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο,
- 17% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο,
- 29% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από νευροεκφυλιστική νόσο,
- 18% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από αναπνευστική νόσο.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά αλλά χρειάζεται να τα διαβάσουμε σωστά.
Η μελέτη έδειξε συσχέτιση. Δεν απέδειξε ότι το ελαιόλαδο ήταν από μόνο του η αιτία της χαμηλότερης θνησιμότητας.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι τι αντικαθιστά το ελαιόλαδο;
Ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο πρακτικό μήνυμα.
Η αντικατάσταση περίπου 10 g την ημέρα μαργαρίνης, βουτύρου, μαγιονέζας ή γαλακτοκομικού λίπους με ελαιόλαδο συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο συνολικής και ειδικής κατά αιτία θνησιμότητας.
Αντίθετα, όταν το ελαιόλαδο συγκρίθηκε με άλλα φυτικά έλαια συνολικά δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σαφής διαφορά.
Άρα το μήνυμα δεν είναι απλά βάλτε περισσότερο ελαιόλαδο στην διατροφή σας.
Είναι περισσότερο
Προτιμήστε ακόρεστες φυτικές πηγές λίπους αντί για ορισμένες πηγές κορεσμένου και ζωικού λίπους, στο πλαίσιο μιας συνολικά καλής διατροφής.
Γιατί το ελαιόλαδο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον;
Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, κυρίως ελαϊκό οξύ.
Το παρθένο και ιδιαίτερα το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο περιέχουν επίσης φαινολικές ενώσεις και άλλα βιοδραστικά συστατικά.
Αυτός ο συνδυασμός έχει μελετηθεί σε σχέση με την καρδιαγγειακή υγεία και αποτελεί έναν από τους λόγους που το ελαιόλαδο κατέχει τόσο κεντρική θέση στη Μεσογειακή Διατροφή.
Και δεν έχουμε μόνο παρατηρητικές μελέτες. Στην τυχαιοποιημένη μελέτη PREDIMED, η Μεσογειακή Διατροφή εμπλουτισμένη με εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο ή ξηρούς καρπούς μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο του σύνθετου καρδιαγγειακού τελικού σημείου σε άτομα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Αυτό όμως αφορά ολόκληρο διατροφικό πρότυπο, όχι απομονωμένα το ελαιόλαδο.
Αρκεί λοιπόν μία κουταλιά ελαιόλαδο την ημέρα;
Όχι με την έννοια ενός κόλπου μακροζωίας.
Έχει μεγαλύτερη σημασία το συνολικό μοτίβο. Θέλουμε περισσότερα λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ξηρούς καρπούς, καλές πηγές πρωτεΐνης, ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους και λιγότερη εξάρτηση από πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.
Και πόσο ελαιόλαδο πρέπει να τρώμε;
Η ποσότητα που ταιριάζει στον καθένα εξαρτάται από το συνολικό του διατροφικό πρότυπο, τις ενεργειακές ανάγκες και τα υπόλοιπα τρόφιμα που καταναλώνει.
Το ελαιόλαδο είναι ένα εξαιρετικό τρόφιμο, αλλά παραμένει και μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας. Δεν χρειάζεται ούτε φόβο ούτε λογική όσο περισσότερο τόσο καλύτερα.
Τι κρατάμε τελικά από τη μελέτη;
Όχι ότι το ελαιόλαδο είναι ένα μαγικό τρόφιμο που χαρίζει χρόνια ζωής.
Αλλά ότι η συστηματική κατανάλωσή του, ιδιαίτερα όταν αντικαθιστά λιγότερο ευνοϊκές πηγές λίπους, φαίνεται να αποτελεί μέρος ενός διατροφικού προτύπου που συνδέεται με καλύτερη μακροχρόνια υγεία.
Και αυτό είναι ίσως περισσότερο ενδιαφέρον από έναν εντυπωσιακό τίτλο για τη θνησιμότητα.
Η αξία του ελαιολάδου δεν βρίσκεται σε μία κουταλιά. Βρίσκεται στη θέση που έχει μέσα σε ολόκληρη τη διατροφή μας.
Τελευταία Ενημέρωση Σεπτέμβριος 2026.
Πηγή
Guasch-Ferré M, Li Y, Willett WC, et al. Consumption of Olive Oil and Risk of Total and Cause-Specific Mortality Among U.S. Adults. J Am Coll Cardiol. 2022;79(2):101-112. doi:10.1016/j.jacc.2021.10.041