Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως.
Η εμφάνισή του επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Κάποιους δεν μπορούμε να τους αλλάξουμε, όπως η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό ή συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.
Υπάρχουν όμως και παράγοντες του τρόπου ζωής που μπορούμε, σε έναν βαθμό, να επηρεάσουμε.
Και εδώ γεννιέται ένα σημαντικό ερώτημα.
Μπορεί η διατροφή να μας προστατεύσει από τον καρκίνο του μαστού;
Η πιο σωστή απάντηση σήμερα δεν είναι ούτε ναι, ούτε όχι.
Καμία τροφή και καμία διατροφή δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα εμφανιστεί καρκίνος του μαστού. Υπάρχουν όμως συνήθειες που συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο.
Δεν υπάρχει μία αντικαρκινική τροφή
Μπρόκολο, πράσινο τσάι, μούρα, κουρκουμάς, σόγια…
Κατά καιρούς πολλά τρόφιμα έχουν αποκτήσει τη φήμη ότι προστατεύουν από τον καρκίνο.
Η έρευνα όμως μας οδηγεί σε κάτι λιγότερο εντυπωσιακό και πολύ πιο χρήσιμο.
Μεγαλύτερη σημασία έχει το συνολικό διατροφικό και καθημερινό μας πρότυπο και όχι ένα μεμονωμένο τρόφιμο.
Νεότερη αξιολόγηση του World Cancer Research Fund έδειξε ισχυρά δεδομένα ότι η μεγαλύτερη συνολική προσήλωση στις συστάσεις πρόληψης —διατροφή, φυσική δραστηριότητα, βάρος και αλκοόλ συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Τι βάζουμε λοιπόν περισσότερο στο πιάτο μας;
Ένα διατροφικό πρότυπο πλούσιο σε φυτικά τρόφιμα αποτελεί μια καλή βάση για τη συνολική υγεία.
Στην καθημερινότητα αυτό σημαίνει περισσότερα λαχανικά και φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
Δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε κάποιο αντικαρκινικό μενού.
Χτίζουμε μια διατροφή με ποικιλία, πλούσια σε φυτικές ίνες και λιγότερο βασισμένη σε πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα, ζαχαρούχα ποτά και μεγάλες ποσότητες κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος.
Αυτό είναι πολύ κοντά και στις αρχές μιας ισορροπημένης καθημερινής διατροφής.
Και η σόγια;
Εδώ υπάρχει ένας μύθος που αξίζει να ξεκαθαρίσουμε.
Επειδή η σόγια περιέχει ισοφλαβόνες φυτικές ενώσεις με οιστρογονική δράση δημιουργήθηκε η ανησυχία ότι μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν ότι η κατανάλωση τροφίμων σόγιας αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Τρόφιμα όπως το tofu, το tempeh, το edamame ή ένα ρόφημα σόγιας μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να αρχίσουμε να τρώμε σόγια επειδή προλαμβάνει τον καρκίνο.
Ούτε φόβος ούτε θαυματουργές ιδιότητες.
Τι ισχύει για τη ζάχαρη;
Άλλος ένας πολύ συχνός μύθος είναι ότι η ζάχαρη τρέφει τον καρκίνο.
Η σχέση είναι πολύ πιο σύνθετη.
Δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε κάθε τρόφιμο που περιέχει ζάχαρη από φόβο ότι θα προκαλέσει καρκίνο.
Αυτό που έχει νόημα στο πλαίσιο της πρόληψης είναι να περιορίζουμε τα ζαχαρούχα ποτά και τα τρόφιμα που είναι πολύ πλούσια σε θερμίδες, ζάχαρη και λίπος και εύκολα μπορούν να οδηγήσουν σε υπερβολική ενεργειακή πρόσληψη και αύξηση βάρους.
Η διαφορά είναι σημαντική, δεν φοβόμαστε ένα συστατικό κοιτάμε το συνολικό διατροφικό πρότυπο.
Το σωματικό βάρος έχει σημασία;
Να, αλλά χρειάζεται να το συζητήσουμε χωρίς ενοχή και χωρίς υπεραπλουστεύσεις.
Η σχέση μεταξύ σωματικού βάρους και καρκίνου του μαστού είναι σύνθετη και διαφοροποιείται πριν και μετά την εμμηνόπαυση.
Τα ισχυρότερα δεδομένα δείχνουν ότι η μεγαλύτερη λιπώδης μάζα και η αύξηση του βάρους κατά την ενήλικη ζωή συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο μετεμμηνοπαυσιακού καρκίνου του μαστού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κυνηγάμε ένα τέλειο σώμα ή να καταφεύγουμε σε αυστηρές δίαιτες.
Σημαίνει ότι η μακροχρόνια φροντίδα του βάρους μέσα από βιώσιμες συνήθειες αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που μπορεί να υποστηρίξει την υγεία μας.
Η φυσική δραστηριότητα είναι εξίσου σημαντική
Η πρόληψη δεν βρίσκεται μόνο στο πιάτο.
Η τακτική φυσική δραστηριότητα συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, με ισχυρά δεδομένα ιδιαίτερα για τον μετεμμηνοπαυσιακό καρκίνο.
Και δεν χρειάζεται να σημαίνει απαραίτητα γυμναστήριο.
Περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, χορός, άσκηση ενδυνάμωσης ή οποιαδήποτε μορφή κίνησης μπορούμε να διατηρήσουμε στην καθημερινότητά μας έχει αξία.
Αλκοόλ και καρκίνος του μαστού, εδώ τα δεδομένα είναι ξεκάθαρα
Παλαιότερα συναντούσαμε συχνά τη σύσταση μέχρι ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες.
Όταν όμως μιλάμε συγκεκριμένα για πρόληψη του καρκίνου του μαστού δεν υπάρχει ποσότητα αλκοόλ που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε χωρίς κίνδυνο.
Ακόμη και μικρές ποσότητες συνδέονται με αύξηση του κινδύνου και όσο λιγότερο αλκοόλ καταναλώνουμε τόσο καλύτερα. Για την πρόληψη του καρκίνου, η αποφυγή του αποτελεί την επιλογή με τον χαμηλότερο κίνδυνο.
Δεν χρειάζεται φόβος ή ενοχή.
Χρειάζεται απλώς να γνωρίζουμε τα δεδομένα ώστε να μπορούμε να κάνουμε ενημερωμένες επιλογές.
Χρειάζονται συμπληρώματα για πρόληψη;
Δεν υπάρχει συμπλήρωμα διατροφής που να συνιστάται γενικά για την πρόληψη του καρκίνου.
Το World Cancer Research Fund συστήνει να καλύπτουμε τις διατροφικές μας ανάγκες κυρίως μέσω της τροφής και να μη χρησιμοποιούμε συμπληρώματα με στόχο την πρόληψη του καρκίνου.
Αυτό φυσικά είναι διαφορετικό από τη λήψη ενός συμπληρώματος όταν υπάρχει διαγνωσμένη ανεπάρκεια ή συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.
Και ο θηλασμός;
Υπάρχουν ισχυρά δεδομένα ότι ο θηλασμός, όταν είναι εφικτός, συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού για τη μητέρα.
Αυτό όμως χρειάζεται να αναφέρεται χωρίς να μετατρέπεται σε ενοχή για μια γυναίκα που δεν θήλασε ή δεν μπόρεσε να θηλάσει.
Ο θηλασμός είναι ένας από πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο όχι προσωπικό τεστ σωστής πρόληψης.
Η πρόληψη δεν σημαίνει ότι έχουμε τον απόλυτο έλεγχο
Μπορούμε να κάνουμε επιλογές που συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο.
Μπορούμε να έχουμε μια διατροφή πλούσια σε φυτικά τρόφιμα, να κινούμαστε περισσότερο, να φροντίζουμε το βάρος μας χωρίς ακραίες δίαιτες και να περιορίζουμε ή να αποφεύγουμε το αλκοόλ.
Δεν μπορούμε όμως να μηδενίσουμε τον κίνδυνο.
Μια γυναίκα που εμφανίζει καρκίνο του μαστού δεν σημαίνει ότι δεν έτρωγε σωστά, δεν γυμναζόταν αρκετά ή έκανε κάτι λάθος.
Και αντίστοιχα η καλύτερη δυνατή διατροφή δεν αντικαθιστά τον προληπτικό έλεγχο και την ιατρική παρακολούθηση.
Η διατροφή είναι ένα από τα εργαλεία που έχουμε για να φροντίζουμε την υγεία μας όχι μια εγγύηση απέναντι στην ασθένεια.
Τελευταία ενημέρωση Σεπτέμβριος 2026
Πηγές
Our Cancer Prevention Recommendations as a package of behaviours