Η χοληστερόλη είναι ένα από τα συχνότερα θέματα που απασχολούν τους ανθρώπους όταν λαμβάνουν τα αποτελέσματα των αιματολογικών τους εξετάσεων.

Ποιες τροφές βοηθούν στη μείωση της LDL;

Χρειάζεται να αποφεύγουμε τα αυγά;

Και πόσο σημαντική είναι τελικά η διατροφή για τη ρύθμισή της;

Αυτές είναι μερικές από τις ερωτήσεις που προκύπτουν συχνά.

Η αλήθεια είναι ότι η διατροφή μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη ρύθμιση της χοληστερόλης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χρειάζονται αυστηρές απαγορεύσεις ή αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων.

Ας δούμε τι χρειάζεται πραγματικά να γνωρίζουμε.

Τι είναι η χοληστερόλη και γιατί τη χρειαζόμαστε;

Η χοληστερόλη είναι μια λιπαρή ουσία που υπάρχει φυσιολογικά στον οργανισμό μας.

Συμμετέχει στη δημιουργία των κυτταρικών μεμβρανών, στην παραγωγή ορισμένων ορμονών και στη σύνθεση της βιταμίνης D και των χολικών οξέων.

Το μεγαλύτερο μέρος της χοληστερόλης παράγεται από τον ίδιο τον οργανισμό, κυρίως στο ήπαρ, ενώ ένα μέρος προέρχεται από τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Επομένως, η χοληστερόλη δεν είναι από μόνη της κάτι κακό. Αυτό που έχει σημασία είναι οι τιμές των λιπιδίων στο αίμα και ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ LDL και HDL χοληστερόλης;

Στις εξετάσεις αίματος συναντάμε συχνά τους όρους LDL, HDL, ολική χοληστερόλη και τριγλυκερίδια.

LDL χοληστερόλη

Η LDL μεταφέρει χοληστερόλη στους ιστούς. Όταν τα επίπεδά της είναι αυξημένα, μπορεί να συμβάλει στη συσσώρευση χοληστερόλης στα τοιχώματα των αρτηριών και στην ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.

Γι’ αυτό η LDL αποτελεί βασικό στόχο της πρόληψης και της θεραπείας των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

HDL χοληστερόλη

Η HDL συμμετέχει στη μεταφορά χοληστερόλης από τους ιστούς προς το ήπαρ.

Παρότι συχνά χαρακτηρίζεται ως «καλή χοληστερόλη», μια υψηλή τιμή HDL δεν εξουδετερώνει απαραίτητα τον κίνδυνο που σχετίζεται με την αυξημένη LDL.

Τριγλυκερίδια

Τα τριγλυκερίδια είναι διαφορετικός τύπος λιπιδίων. Τα αυξημένα επίπεδά τους μπορεί να σχετίζονται με μεταβολικούς παράγοντες, τη διατροφή, την κατανάλωση αλκοόλ ή ορισμένες παθήσεις.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων χρειάζεται να γίνεται συνολικά, με βάση το ιατρικό ιστορικό και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.

Έχει συμπτώματα η υψηλή χοληστερόλη;

Συνήθως όχι.

Η υψηλή χοληστερόλη δεν προκαλεί κατά κανόνα συμπτώματα που μπορούμε να αναγνωρίσουμε στην καθημερινότητά μας.

Ο αξιόπιστος τρόπος να γνωρίζουμε τις τιμές της είναι η εξέταση αίματος, μέσα από τον κατάλληλο λιπιδαιμικό έλεγχο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή η αυξημένη LDL μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης για πολλά χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Σε ορισμένες κληρονομικές διαταραχές μπορεί να υπάρχουν χαρακτηριστικά κλινικά ευρήματα, αλλά δεν εμφανίζονται σε όλους.

Τι μπορεί να αυξήσει τη χοληστερόλη;

Οι τιμές της χοληστερόλης επηρεάζονται από διαφορετικούς παράγοντες.

Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται

Η γενετική προδιάθεση.
Η υψηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών.
Η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.
Το κάπνισμα.
Ορισμένες παθήσεις, όπως ο υποθυρεοειδισμός.
Ορισμένα φάρμακα.
Η ηλικία και οι ορμονικές μεταβολές.

Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι υψηλή χοληστερόλη για τον ίδιο λόγο.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η κληρονομικότητα παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο όπως στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Τότε η διατροφή παραμένει σημαντική, αλλά μπορεί να μην επαρκεί από μόνη της για την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων.

Ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσω αν έχω υψηλή χοληστερόλη;

Περισσότερο από την απαγόρευση συγκεκριμένων τροφίμων, σημασία έχει η ποιότητα των λιπαρών που καταναλώνουμε συστηματικά.

Η υψηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών μπορεί να αυξήσει την LDL χοληστερόλη.

Τρόφιμα που αξίζει να καταναλώνονται με μεγαλύτερη προσοχή, ανάλογα με τη συνολική διατροφή, είναι

Το βούτυρο, η κρέμα γάλακτος και τα λιπαρά τυριά.
Τα λιπαρά κομμάτια κρέατος.
Τα επεξεργασμένα κρέατα όπως λουκάνικα και αλλαντικά.
Ορισμένα γλυκά και αρτοσκευάσματα με μεγάλες ποσότητες βουτύρου ή άλλων κορεσμένων λιπαρών.
Προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε λάδι καρύδας ή φοινικέλαιο.

Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε κάθε τρόφιμο ως «απαγορευμένο».

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι με τι το αντικαθιστούμε και πόσο συχνά το καταναλώνουμε.

Για παράδειγμα, η αντικατάσταση μέρους του βουτύρου με ελαιόλαδο ή η επιλογή οσπρίων αντί για επεξεργασμένο κρέας μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ευνοϊκή διατροφική σύνθεση.

Ποιες τροφές βοηθούν στη μείωση της LDL χοληστερόλης;

Υπάρχουν αρκετές διατροφικές επιλογές που μπορούν να υποστηρίξουν τη ρύθμιση της LDL.

1. Βρώμη, κριθάρι και άλλες πηγές διαλυτών φυτικών ινών

Οι διαλυτές φυτικές ίνες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της LDL χοληστερόλης, μεταξύ άλλων επηρεάζοντας την απορρόφηση και την αποβολή χολικών οξέων.

Καλές πηγές είναι

Η βρώμη και το κριθάρι.
Τα όσπρια.
Τα μήλα και τα αχλάδια.
Ορισμένα λαχανικά και σπόροι.

Η συστηματική πρόσληψη έχει μεγαλύτερη σημασία από την περιστασιακή κατανάλωση ενός συγκεκριμένου τροφίμου.

2. Ελαιόλαδο και ακόρεστα λιπαρά

Το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής και είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά.

Η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα μπορεί να συμβάλει στη μείωση της LDL χοληστερόλης.

Αντίστοιχα, χρήσιμες επιλογές είναι οι ξηροί καρποί και οι σπόροι, μέσα σε μια συνολικά ισορροπημένη διατροφή.

3. Όσπρια και φυτικές πηγές πρωτεΐνης

Οι φακές, τα φασόλια και τα ρεβίθια προσφέρουν φυτικές ίνες, φυτικές πρωτεΐνες και σημαντικά θρεπτικά συστατικά.

Η συχνότερη κατανάλωσή τους μπορεί να βοηθήσει και στην αντικατάσταση τροφίμων με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά.

4. Ψάρια

Τα ψάρια αποτελούν σημαντικό μέρος ενός καρδιοπροστατευτικού διατροφικού προτύπου.

Τα λιπαρά ψάρια, όπως οι σαρδέλες και ο σολομός, περιέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.

Τα ωμέγα-3 δεν αποτελούν βασικό μέσο μείωσης της LDL χοληστερόλης, αλλά έχουν άλλες σημαντικές δράσεις στον μεταβολισμό των λιπιδίων, ιδιαίτερα στα τριγλυκερίδια.

5. Φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης

Η ποικιλία φυτικών τροφίμων προσφέρει φυτικές ίνες και συμβάλλει στη συνολική ποιότητα της διατροφής.

Δεν χρειάζεται να αναζητάμε μία «θαυματουργή» τροφή.

Η ουσιαστική αλλαγή προκύπτει από τον συνδυασμό των επιλογών μας μέσα στην καθημερινότητα.

Μπορώ να τρώω αυγά αν έχω υψηλή χοληστερόλη;

Τα αυγά είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα τρόφιμα σε σχέση με τη χοληστερόλη.

Ο κρόκος περιέχει διατροφική χοληστερόλη, όμως για τους περισσότερους ανθρώπους τα κορεσμένα λιπαρά της συνολικής διατροφής επηρεάζουν περισσότερο την LDL χοληστερόλη.

Επομένως, τα αυγά μπορούν να έχουν θέση σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πλάνο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός αυγών που είναι κατάλληλος για όλους.

Σε ανθρώπους με οικογενή υπερχοληστερολαιμία ή ιδιαίτερα υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, μπορεί να χρειάζεται πιο εξατομικευμένη προσέγγιση.

Σημασία έχει επίσης ο τρόπος με τον οποίο καταναλώνονται: ένα βραστό αυγό με ψωμί ολικής άλεσης και λαχανικά αποτελεί διαφορετική διατροφική επιλογή από ένα γεύμα με αυγά, μπέικον και μεγάλες ποσότητες βουτύρου.

Μπορεί η μεσογειακή διατροφή να βοηθήσει;

Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί ένα από τα καλύτερα μελετημένα διατροφικά πρότυπα για την καρδιαγγειακή υγεία.

Βασίζεται στην κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης, ελαιολάδου, ξηρών καρπών και ψαριών, με περιορισμό των επεξεργασμένων κρεάτων και των τροφίμων με πολλά κορεσμένα λιπαρά.

Η αξία της δεν περιορίζεται μόνο σε μία εργαστηριακή τιμή. Συνδέεται με τη συνολική καρδιαγγειακή υγεία και μπορεί να προσαρμοστεί στις διατροφικές συνήθειες και τις προτιμήσεις κάθε ανθρώπου.

Σε πόσο καιρό μπορεί να μειωθεί η χοληστερόλη με τη διατροφή;

Οι αλλαγές στις τιμές της LDL μπορούν να αρχίσουν να εμφανίζονται μέσα σε μερικές εβδομάδες, όταν εφαρμόζονται συστηματικές διατροφικές αλλαγές.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος ούτε ένα ποσοστό μείωσης που να ισχύει για όλους.

Η ανταπόκριση εξαρτάται από τις αρχικές τιμές, τη γενετική προδιάθεση, το είδος των αλλαγών και την πιθανή φαρμακευτική αγωγή.

Ο θεράπων ιατρός καθορίζει πότε χρειάζεται επανέλεγχος και πώς θα αξιολογηθεί το αποτέλεσμα.

Αρκεί η διατροφή ή χρειάζεται και φαρμακευτική αγωγή;

Η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα αποτελούν σημαντικά στοιχεία της καρδιαγγειακής πρόληψης.

Σε ορισμένους ανθρώπους, όμως, δεν επαρκούν από μόνες τους για τη μείωση της LDL στα επίπεδα που χρειάζονται.

Η ανάγκη για φαρμακευτική θεραπεία εξαρτάται από τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, τις τιμές των λιπιδίων, το ιατρικό ιστορικό και την παρουσία άλλων παθήσεων.

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος στόχος LDL που να είναι κατάλληλος για όλους.

Οι στόχοι διαφέρουν, για παράδειγμα, ανάμεσα σε έναν άνθρωπο χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο και σε κάποιον που έχει ήδη υποστεί έμφραγμα.

Η διατροφή λειτουργεί συμπληρωματικά στην ιατρική θεραπεία και δεν αποτελεί λόγο να διακόψει κάποιος μόνος του τη φαρμακευτική αγωγή.

Συχνές ερωτήσεις για τη χοληστερόλη

Αν είμαι αδύνατος, μπορώ να έχω υψηλή χοληστερόλη;

Ναι. Το σωματικό βάρος δεν αποτελεί αξιόπιστο τρόπο να προβλέψουμε τις τιμές της χοληστερόλης. Η γενετική προδιάθεση και άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν την LDL ανεξάρτητα από το βάρος.

Πρέπει να κόψω εντελώς το τυρί;

Όχι απαραίτητα. Η ποσότητα, η συχνότητα και το είδος του τυριού έχουν σημασία. Μπορούν να επιλεγούν προϊόντα με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις σας.

Το ελαιόλαδο μειώνει από μόνο του τη χοληστερόλη;

Το ελαιόλαδο μπορεί να συμβάλει σε μια καρδιοπροστατευτική διατροφή, ιδιαίτερα όταν αντικαθιστά τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά. Δεν λειτουργεί, όμως, ως αυτόνομη θεραπεία.

Χρειάζεται να πάρω συμπλήρωμα για τη χοληστερόλη;

Δεν υπάρχει λόγος να ξεκινήσετε ένα συμπλήρωμα μόνο και μόνο επειδή διαφημίζεται ως «φυσικό» προϊόν μείωσης της χοληστερόλης.

Οι ευρωπαϊκές καρδιολογικές κατευθυντήριες οδηγίες δεν υποστηρίζουν τη χρήση συμπληρωμάτων ή βιταμινών χωρίς τεκμηριωμένη ασφάλεια και σημαντική αποτελεσματικότητα για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Η επιλογή οποιουδήποτε σκευάσματος χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Τροφή για σκέψη

Η υψηλή χοληστερόλη δεν σημαίνει ότι πρέπει να γεμίσει η καθημερινότητά σας με απαγορεύσεις.

Συχνά, μεγαλύτερη αξία έχουν οι μικρές αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν: περισσότερο ελαιόλαδο αντί για βούτυρο, περισσότερα όσπρια, επαρκείς φυτικές ίνες και μεγαλύτερη ποικιλία στα γεύματα.

Η εξατομικευμένη κλινική διατροφική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στην οργάνωση ενός διατροφικού πλάνου που λαμβάνει υπόψη τις εξετάσεις, την ιατρική αγωγή και τις πραγματικές ανάγκες σας.

Γιατί η φροντίδα της καρδιαγγειακής υγείας δεν χρειάζεται να βασίζεται στον φόβο για το φαγητό, αλλά στη γνώση και σε συνήθειες που έχουν διάρκεια.

Χοληστερόλη. Τι πρέπει να γνωρίζετε και πώς βοηθά η διατροφή